साहित्याचे तत्वज्ञान

Review By Dr. Wadhawankar Santosh Nandkumar, Asst. professor, Baburaoji Gholap College, Sangvi, Pune
साहित्याचे तत्वज्ञान (लेखक: विनायक नारायण ढवळे)
या पुस्तकात साहित्याच्या विविध पैलूंचा सखोल अभ्यास करण्यात आलेला आहे. या पुस्तकाच्या माध्यमातून लेखक साहित्याच्या स्वभाव, त्याची भूमिका, त्याचा उद्देश आणि त्याचा समाजावर होणारा प्रभाव यावर चर्चा करतात.
पुस्तकात लेखक साहित्याची व्याख्या आणि त्याचे तत्वज्ञान यावर विचार मांडतात. साहित्य केवळ मनोरंजनाचे साधन नसून, ते मानवतेच्या जडणघडणीसाठी महत्त्वपूर्ण आहे, असे लेखक म्हणतात. साहित्याने समाजातील बंधनांवर आणि रूढी-परंपरांवर प्रश्नचिन्ह उभे करण्याचे काम केले आहे. तसेच, साहित्याने मानवाच्या विचारशक्तीला चालना दिली आहे.
लेखक साहित्य आणि जीवन यांतील घनिष्ठ नात्यावरही विचार मांडतात. साहित्यामुळे माणूस आत्ममंथन करतो, त्याच्या अंतर्मनातील विचारांना व्यक्त करण्याची संधी मिळते, आणि त्याच्या जीवनातील विविध अनुभवांना कलेच्या रूपात मांडता येते.
या पुस्तकात लेखकाने साहित्याचे शास्त्रीय, ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक दृष्टिकोनातून विवेचन केले आहे. त्याचबरोबर, साहित्याच्या प्रकारांवर, त्याच्या प्रकाराच्या वैशिष्ट्यांवर आणि साहित्यनिर्मितीच्या प्रक्रियेसंबंधी विचार मांडले आहेत.
वाङ्मयाचे प्रकार आणि संप्रदाय हे एकमेकांशी संबंधित असून, विविध प्रकारांद्वारे साहित्याच्या उद्देशांचे आणि त्याच्या संप्रदायांच्या विचारधारा समजावल्या जातात. वाङ्मयाचे प्रकार मानवतेच्या विविध अंगांना जोडून त्याच्या समृद्ध अनुभवांचा आणि विचारांचा विस्तार करतात, तर संप्रदाय वेगवेगळ्या साहित्यिक शैलींचे प्रतिनिधित्व करतात.